Tradycja wylewania i noszenia świec olbrzymek w Tyszowcach została uhonorowana podczas ogólnopolskiej gali w Ludźmierzu. W piątek, 16 października, odbyła się uroczystość wręczenia decyzji o wpisach na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W wydarzeniu uczestniczył burmistrz Tyszowiec Robert Bondyra.

Uroczystość rozpoczęła się w Sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala w Ludźmierzu. Następnie uczestnicy przenieśli się do Instytutu Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich, gdzie odbyła się główna część gali. Wzięli w niej udział przedstawiciele instytucji państwowych, samorządowcy oraz osoby zaangażowane w ochronę i popularyzację polskich tradycji.

Wśród uhonorowanych znalazła się tradycja wylewania i noszenia świec olbrzymek w Tyszowcach, która od pokoleń stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych elementów lokalnego dziedzictwa kulturowego.

Burmistrz Tyszowiec uczestniczył w uroczystości

Podczas gali obecny był Robert Bondyra, burmistrz Tyszowiec, który podkreślił znaczenie wyróżnienia dla lokalnej społeczności. Zwrócił uwagę, że wpis na krajową listę jest nie tylko prestiżowym wyróżnieniem, ale przede wszystkim wyrazem uznania dla osób pielęgnujących tradycje i przekazujących je kolejnym pokoleniom.

Burmistrz podziękował mieszkańcom i wszystkim osobom zaangażowanym w ochronę oraz promowanie lokalnego dziedzictwa.

– To dzięki Wam kultura żyje, rozwija się i łączy ludzi – niezależnie od miejsca i czasu – podkreślił Robert Bondyra.

Sam wpis tradycji świec olbrzymek na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego nastąpił 27 maja 2026 roku. Październikowa gala była okazją do uroczystego wręczenia decyzji i uhonorowania społeczności, które dbają o zachowanie wyjątkowych zwyczajów.

Świece olbrzymki mają nawet pięć metrów wysokości

Tyszowieckie świece olbrzymki są jednym z najbardziej niezwykłych elementów lokalnej tradycji. Wykonywane z naturalnego wosku pszczelego, osiągają od 4 do 5 metrów wysokości i ważą około 30–40 kilogramów.

Świece powstają poprzez wielokrotne polewanie zawieszonego knota rozgrzanym woskiem. Cały proces trwa zwykle od trzech do czterech dni i wymaga dużej cierpliwości oraz doświadczenia. Umiejętność ich wytwarzania przekazywana jest z pokolenia na pokolenie.

Równie wymagające jest noszenie tak dużych świec podczas uroczystości religijnych. Tradycyjnie pojawiają się one między innymi podczas procesji Bożego Ciała, uroczystości wielkanocnych oraz odpustów.

Tradycja sięgająca XVII wieku

Pochodzenie tyszowieckich świec olbrzymek wiąże się z miejscowymi legendami sięgającymi czasów potopu szwedzkiego.

Według jednej z nich Szwedzi mieli podarować mieszkańcom ogromne świece, w których ukryto materiał wybuchowy. Plan zakładał zniszczenie miejscowego kościoła, jednak podstęp został w porę odkryty.

Inna opowieść nawiązuje do konfederacji tyszowieckiej z 1655 roku. Jej uczestnicy mieli trzymać zapalone świece podczas składania przysięgi, a następnie stopić je i wykonać jedną wielką świecę, będącą symbolem jedności.

Choć historie te mają charakter legend, stanowią ważną część lokalnej tożsamości i są przekazywane kolejnym pokoleniom.

Dzięki zaangażowaniu kolejnych pokoleń mieszkańców Tyszowiec zwyczaj wylewania i noszenia świec olbrzymek przetrwał do dziś. Teraz ta wyjątkowa tradycja zajmuje również miejsce na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego.