redakcja@infotomaszow.pl

Tajemnica zniknięcia pomnika. W Krynicach szukają śladów symbolu niepodległości

Kultura i rozrywka 16 marzec 2026

Featured

W Krynicach powraca temat jednego z najbardziej zagadkowych miejsc w historii miejscowości. Gminny Ośrodek Kultury w Krynicach rozpoczął poszukiwania informacji dotyczących Pomnika Niepodległości, który przed laty stał na wzgórzu pomiędzy kościołem a dzisiejszym pomnikiem żołnierzy Batalionów Chłopskich.

Monument, nazywany także Pomnikiem Orła Białego, został ufundowany przez mieszkańców gminy Krynice oraz dziedzica Grzegorza Lipczyńskiego. Odsłonięto go w 1928 roku, w dziesiątą rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Na kamiennym cokole z datami 1918-1928 znajdowała się rzeźba białego orła w koronie – symbol odrodzonego państwa.

W okresie międzywojennym pomnik był ważnym miejscem lokalnych uroczystości patriotycznych, spotkań i wieców. Jego historia została częściowo opisana w artykułach historycznych publikowanych między innymi w cyklicznym wydawnictwie „Archiwariusz Zamojski”, autorstwa Beaty Gałan-Smól.

Los pomnika pozostaje jednak niejasny. W czasie II wojny światowej monument zniknął i do dziś nie wiadomo, co dokładnie się z nim stało. Według różnych relacji został zniszczony w 1939 roku lub rozebrany w czasie okupacji. Istnieje także przekaz mówiący, że rzeźba orła mogła zostać ukryta przez mieszkańców, aby uchronić ją przed zniszczeniem.

Obecnie Gminny Ośrodek Kultury w Krynicach próbuje odtworzyć historię tego miejsca. Do tej pory znane są trzy zachowane fotografie pomnika, jednak wiele pytań wciąż pozostaje bez odpowiedzi.

Instytucja zwraca się do mieszkańców Krynic i okolic z prośbą o pomoc. Być może w rodzinnych archiwach zachowały się stare fotografie z pomnikiem lub wspomnienia przekazywane przez dziadków i pradziadków dotyczące tego miejsca. Nawet niewielkie informacje mogą pomóc w odtworzeniu historii ważnego symbolu miejscowości.

Osoby posiadające materiały lub wspomnienia związane z pomnikiem proszone są o kontakt z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Krynicach. Zebrane informacje mają stać się częścią Archiwum Społecznego Wsi i Gminy Krynice.

Zachowana fotografia pomnika z 1928 roku znajduje się w zbiorach dr. Janusza Petera w Muzeum Regionalnym w Tomaszowie Lubelskim. Na zdjęciu widoczny jest m.in. dziedzic Krynic – Grzegorz Lipczyński, który współfundował monument.