Prezydent RP Karol Nawrocki odwiedzi Radruż w sąsiednim powiecie lubaczowskim. W Zespole Cerkiewnym odda cześć Polakom – Ofiarom Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA. Początek uroczystości zaplanowano na godz. 13:00.

Radruż położony jest w sąsiednim powiecie lubaczowskim, niedaleko gminy Lubycza Królewska i granicy województw podkarpackiego oraz lubelskiego. To miejsce ważne historycznie i symbolicznie, szczególnie w kontekście pamięci o tragicznych wydarzeniach na Kresach oraz ofiarach ukraińskich nacjonalistów.

Z przekazanych informacji wynika, że podczas wizyty w Radrużu przewidziane jest wystąpienie Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Zaplanowano również spotkanie prezydenta z mieszkańcami.

Wydarzenie będzie częścią obchodów Narodowego Dnia Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.

Początek uroczystości zaplanowano na godz. 13:00, jednak wejście na teren wydarzenia będzie możliwe już od godz. 11:00.

11 lipca to dzień szczególnej pamięci

Narodowy Dzień Pamięci obchodzony jest 11 lipca. Data ta nawiązuje do wydarzeń z 1943 roku, gdy oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii przeprowadziły skoordynowane ataki na polskich mieszkańców wielu miejscowości na Wołyniu.

Według szacunków polskich historyków, w wyniku zbrodni dokonanych przez ukraińskich nacjonalistów zginęło około 100 tysięcy Polaków. Ofiarami byli przede wszystkim cywilni mieszkańcy wsi: kobiety, dzieci, osoby starsze i całe rodziny.

Radruż i powiat lubaczowski mocno doświadczone przez UPA

Wybór Radruża jako miejsca uroczystości ma mocne historyczne uzasadnienie. W Radrużu oraz okolicznych miejscowościach, m.in. w Polance Horynieckiej, Dziewięcierzu i Wólce Horynieckiej, zginęło 37 Polaków oraz 3 Ukraińców, którzy pomagali polskim sąsiadom.

Tragiczny bilans dotyczy także całej ziemi lubaczowskiej. W latach 1944–1947 na terenie powiatu lubaczowskiego z rąk OUN-UPA zginęło ponad 3500 osób. W przypadku 1621 ofiar udało się ustalić dokładne okoliczności śmierci.

Dlatego sobotnia uroczystość będzie miała szczególny wymiar. To nie tylko państwowe obchody Narodowego Dnia Pamięci, ale także oddanie hołdu mieszkańcom pogranicza, których rodziny przez pokolenia przechowywały pamięć o tamtych wydarzeniach.

Tragedia dotknęła także ziemię tomaszowską

Historia OUN-UPA to nie tylko Wołyń i dawne Kresy. Tragiczne wydarzenia dotknęły również ziemię tomaszowską. W historycznych zestawieniach dotyczących dawnego powiatu tomaszowskiego wymieniane są dziesiątki miejscowości, w których ginęli mieszkańcy, w tym m.in. Bełżec, Lubycza Królewska, Hrebenne, Machnów, Zatyle, Żurawce, Telatyn, Poturzyn, Łaszczów, Łubcze, Posadów, Rzeplin, Wasylów czy Tarnoszyn.

Według jednego z takich zestawień, obejmującego 64 miejscowości dawnego powiatu tomaszowskiego, liczba ofiar wynosi co najmniej 2579 osób. Trzeba jednak pamiętać, że przy tego typu danych historycznych znaczenie mają dawne granice administracyjne, różnice w źródłach oraz metodologia liczenia ofiar.

Szczególnie tragicznym symbolem pozostaje Poturzyn, gdzie w kwietniu 1944 roku zginęły 162 osoby. Tyle samo ofiar odnotowano w zestawieniu przy Telatynie. W Lubyczy Królewskiej wskazano nie mniej niż 103 ofiary, w Łubczu 116, w Łaszczowie 106, w Tarnoszynie 145, a w Wasylowie 145.

Dlatego uroczystości w Radrużu mają znaczenie także dla mieszkańców powiatu tomaszowskiego. To część tej samej historii pogranicza, której ślady znajdują się w wielu miejscowościach po obu stronach obecnej granicy województw.

Decyzja Zełenskiego i symboliczny wymiar wizyty prezydenta w Radrużu

Tegoroczne obchody odbywają się także w cieniu głośnego sporu dyplomatycznego wokół Orderu Orła Białego. Wołodymyr Zełenski, który w 2023 roku otrzymał najwyższe polskie odznaczenie od prezydenta Andrzeja Dudy, w maju nadał jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy imię „Bohaterów UPA”. Decyzja ta wywołała w Polsce zdecydowany sprzeciw, ponieważ Ukraińska Powstańcza Armia odpowiada za ludobójstwo dokonane na polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej.

Prezydent Karol Nawrocki poinformował następnie o decyzji dotyczącej odebrania Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Podkreślał przy tym, że najwyższe polskie odznaczenie jest symbolem szczególnego zaufania Rzeczypospolitej i wymaga szacunku dla wartości ważnych dla polskiej wspólnoty, w tym dla prawdy historycznej i pamięci o ofiarach.

W tym kontekście obecność prezydenta Karola Nawrockiego w Radrużu będzie miała nie tylko charakter rocznicowy, ale również symboliczny – jako jasny sygnał, że pamięć o ofiarach OUN-UPA pozostaje dla państwa polskiego sprawą fundamentalną.